ابوالفضل العباس عليه السلام عباس بن على بن ابىطالب ، مكنّى به ابوالفضل « 1 » برادر امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام در روز چهارم ماه شعبان سال بيست و ششم هجرى در مدينهء منوره ديده به جهان گشود و در سال شصت و يكم هجرى به شهادت رسيد . سنّ مباركش را هنگام شهادت سى و چهار سال نوشته‌اند . از اين مدت چهارده سال با پدرش اميرالمؤمنين عليه السلام و نُه سال با برادرش امام مجتبى عليه السلام و يازده سال با امام حسين عليه السلام زيست . « 2 » مادرش فاطمه دختر حزام « 3 » از نسل بنىكلاب ، مكنّى به ام‌ُّالبنين مىباشد كه پس از شهادت حضرت فاطمه عليها السلام به پيشنهاد عقيل اميرالمؤمنين عليه السلام او را به همسرى برگزيد ، چرا كه آن حضرت از عقيل خواستار همسرى از تبار دلاوران نام‌آور شد تا فرزندى دلير و شجاع براى او آورد و عقيل ام‌ُّالبنين را به آن حضرت پيشنهاد نمود . ثمرهء اين ازدواج چهار فرزند به نام‌هاى عباس ، عبداللَّه ، جعفر و عثمان بود . « 4 » امام سجاد عليه السلام عموى خود عباس را چنين توصيف مىفرمايد : « رَحِمَ اللَّهُ عَمِىَّ الْعَبَّاسَ فَلَقَدْ آثَرَ وأَبْلى وفَدى أَخاهُ بِنَفْسِهِ حَتَّى قُطِعَتْ يَداهُ فَأَبْدَلَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْهُما جِناحَيْن يَطيرُ بِهِما مَعَ الْمَلائِكَةِ فى الْجَنَّةِ كَما جُعِلَ لِجَعْفَرِ بْنِ أَبى طالِبْ عليه السلام ؛ وَإنَّ لِلْعَبّاسِ عِنْدَ اللَّهِ تَبارَكَ وَتَعالى مَنْزِلَةٌ يَغبِطَهُ بِها جَميعَ الشُّهدَاءِ يَوْمَ القِيامَةِ » « 5 »

--> ( 1 ) . ديگر كنيه‌هاى وى ، ابوالقربة ( مقاتل الطالبين ، ص 84 ، دارالمعرفة ) و ابوالقاسم ( العباس ، مقرم ، ص 80 ، به نقل از زيارةالاربعين جابر ) و لقب هايش ، قمر بنى هاشم ( مقاتل الطالبين ، ص 85 ، دارالمعرفة ) ، سقّاء ( همان ، ص 84 ) ، علمدار ( همان ، ص 85 ) ، العبد الصالح ( كامل الزيارات ، ص 441 ، نشر الفقاهة ) ، المواسى الصابر ( المزار ، شيخ مفيد ، ص 124 ، كنگرهء جهانى هزارهء شيخ مفيد ) و المحتسب ( بطل العلقمى ، ج 2 ، ص 70 ) مىباشد . ( 2 ) . اعيان‌الشيعه ، ج 7 ، ص 429 . ( 3 ) . پدر فاطمه « حرام » به را مهمله نيز گفته شده است ( الاصابه ، ج 2 ، ص 144 ) . ( 4 ) . همانجا . ( 5 ) . الخصال ، ج 1 ، ص 35 .